अथ प्रथमोऽध्यायः
ईश्वरानुग्रहादेव पुंसामद्वैतवासना । महद्भयपरित्राणाद्विप्राणामुपजायते ॥ १ ॥
ishvaranugrahad eva pumsam advaita vasana । mahadbhayaparitranad vipranam upajayate ॥ 1 ॥
येनेदं पूरितं सर्वमात्मनैवात्मनात्मनि । निराकारं कथं वन्दे ह्यभिन्नं शिवमव्ययम् ॥ २ ॥
yenedam puritam sarvam atmanaivatmanatmani । nirakaram katham vande hyabhinnam shivam avyayam ॥ 2 ॥
पञ्चभूतात्मकं विश्वं मरीचिजलसन्निभम् । कस्याप्यहो नमस्कुर्यामहमेको निरञ्जनः ॥ ३ ॥
panchabhutatmakam vishvam marichijalasannibham । kasyapy aho namaskuryam aham eko niranjanah ॥ 3 ॥
आत्मैव केवलं सर्वं भेदाभेदो न विद्यते । अस्ति नास्ति कथं ब्रूयां विस्मयः प्रतिभाति मे ॥ ४ ॥
atmaiva kevalam sarvam bhedabhedo na vidyate । asti nasti katham bruyam vismayah pratibhati me ॥ 4 ॥
वेदान्तसारसर्वस्वं ज्ञानं विज्ञानमेव च । अहमात्मा निराकारः सर्वव्यापी स्वभावतः ॥ ५ ॥
vedantasara sarvasvam jnanam vijnanam eva cha । aham atma nirakarah sarvavyapi svabhavatah ॥ 5 ॥
यो वै सर्वात्मको देवो निष्कलो गगनोपमः । स्वभावनिर्मलः शुद्धः स एवायं न संशयः ॥ ६ ॥
yo vai sarvatmako devo nishkalo gaganopamah । svabhavanirmalah shuddhah sa evayam na samshayah ॥ 6 ॥
अहमेवाव्ययोऽनन्तः शुद्धविज्ञानविग्रहः । सुखं दुःखं न जानामि कथं कस्यापि वर्तते ॥ ७ ॥
aham evavyayo anantah shuddhavijnanavigrahah । sukham duhkham na janami katham kasyapi vartate ॥ 7 ॥
न मानसं कर्म शुभाशुभं मे न कायिकं कर्म शुभाशुभं मे । न वाचिकं कर्म शुभाशुभं मे ज्ञानामृतं शुद्धमतीन्द्रियोऽहम् ॥ ८ ॥
na manasam karma shubhashubham me । na kayikam karma shubhashubham me । na vachikam karma shubhashubham me । jnanamritam shuddham atindriyo aham ॥ 8 ॥
मनो वै गगनाकारं मनो वै सर्वतोमुखम् । मनोऽतीतं मनः सर्वं न मनः परमार्थतः ॥ ९ ॥
mano vai gaganakaram mano vai sarvatomukham । mano atitam manah sarvam na manah paramarthatah ॥ 9 ॥
अहमेकमिदं सर्वं व्योमातीतं निरन्तरम् । पश्यामि कथमात्मानं प्रत्यक्षं वा तिरोहितम् ॥ १० ॥
aham ekam idam sarvam vyomatitam nirantaram । pashyami katham atmanam pratyaksham va tirohitam ॥ 10 ॥
त्वमेवमेकं हि कथं न बुध्यसे समं हि सर्वेषु विमृष्टमव्ययम् । सदोदितोऽसि त्वमखण्डितः प्रभो दिवा च नक्तं च कथं हि मन्यसे ॥ ११ ॥
tvam evam ekam hi katham na budhyase । samam hi sarveshu vimrishtam avyayam । sadodito asi tvam akhanditah prabho । diva cha naktam cha katham hi manyase ॥ 11 ॥
आत्मानं सततं विद्धि सर्वत्रैकं निरन्तरम् । अहं ध्याता परं ध्येयमखण्डं खण्ड्यते कथम् ॥ १२ ॥
atmanam satatam viddhi sarvatraikam nirantaram । aham dhyata param dhyeyam akhandam khandyate katham ॥ 12 ॥
न जातो न मृतोऽसि त्वं न ते देहः कदाचन । सर्वं ब्रह्मेति विख्यातं ब्रवीति बहुधा श्रुतिः ॥ १३ ॥
na jato na mrito asi tvam na te dehah kadachana । sarvam brahmeti vikhyatam braviti bahudha shrutih ॥ 13 ॥
स बाह्याभ्यन्तरोऽसि त्वं शिवः सर्वत्र सर्वदा । इतस्ततः कथं भ्रान्तः प्रधावसि पिशाचवत् ॥ १४ ॥
sa bahyabhyantaro asi tvam shivah sarvatra sarvada । itastatah katham bhrantah pradhavasi pishachavat ॥ 14 ॥
संयोगश्च वियोगश्च वर्तते न च ते न मे । न त्वं नाहं जगन्नेदं सर्वमात्मैव केवलम् ॥ १५ ॥
samyogash cha viyogash cha vartate na cha te na me । na tvam naham jagan nedam sarvam atmaiva kevalam ॥ 15 ॥
शब्दादिपञ्चकस्यास्य नैवासि त्वं न ते पुनः । त्वमेव परमं तत्त्वमतः किं परितप्यसे ॥ १६ ॥
shabdadipanchakasyasya naivasi tvam na te punah । tvam eva paramam tattvam atah kim paritapyase ॥ 16 ॥
जन्म मृत्युर्न ते चित्तं बन्धमोक्षौ शुभाशुभौ । कथं रोदिषि रे वत्स नामरूपं न ते न मे ॥ १७ ॥
janma mrityur na te chittam bandhamokshau shubhashubhau । katham rodishi re vatsa namarupam na te na me ॥ 17 ॥
अहो चित्त कथं भ्रान्तः प्रधावसि पिशाचवत् । अभिन्नं पश्य चात्मानं रागत्यागात्सुखी भव ॥ १८ ॥
aho chitta katham bhrantah pradhavasi pishachavat । abhinnam pashya chatmanam ragatyagat sukhi bhava ॥ 18 ॥
त्वमेव तत्त्वं हि विकारवर्जितं निष्कम्पमेकं हि विमोक्षविग्रहम् । न ते च रागो ह्यथवा विरागः कथं हि सन्तप्यसि कामकामतः ॥ १९ ॥
tvam eva tattvam hi vikaravarjitam । nishkampam ekam hi vimokshavigraham । na te cha rago hy athava viragah । katham hi santapyasi kamakamatah ॥ 19 ॥
वदन्ति श्रुतयः सर्वाः निर्गुणं शुद्धमव्ययम् । अशरीरं समं तत्त्वं तन्मां विद्धि न संशयः ॥ २० ॥
vadanti shrutayah sarvah nirgunam shuddham avyayam । ashariram samam tattvam tan mam viddhi na samshayah ॥ 20 ॥
साकारमनृतं विद्धि निराकारं निरन्तरम् । एतत्तत्त्वोपदेशेन न पुनर्भवसम्भवः ॥ २१ ॥
sakaram anritam viddhi nirakaram nirantaram । etat tattvopadeshena na punarbhavasambhavah ॥ 21 ॥
एकमेव समं तत्त्वं वदन्ति हि विपश्चितः । रागत्यागात्पुनश्चित्तमेकानेकं न विद्यते ॥ २२ ॥
ekam eva samam tattvam vadanti hi vipashchitah । ragatyagat punash chittam ekanekam na vidyate ॥ 22 ॥
अनात्मरूपं च कथं समाधि- रात्मस्वरूपं च कथं समाधिः । अस्तीति नास्तीति कथं समाधि- र्मोक्षस्वरूपं यदि सर्वमेकम् ॥ २३ ॥
anatmarupam cha katham samadhih । atmasvarupam cha katham samadhih । astiti nastiti katham samadhih । mokshasvarupam yadi sarvam ekam ॥ 23 ॥
विशुद्धोऽसि समं तत्त्वं विदेहस्त्वमजोऽव्ययः । जानामीह न जानामीत्यात्मानं मन्यसे कथम् ॥ २४ ॥
vishuddho asi samam tattvam videhas tvam ajo avyayah । janamiha na janami ity atmanam manyase katham ॥ 24 ॥
तत्त्वमस्यादिवाक्येन स्वात्मा हि प्रतिपादितः । नेति नेति श्रुतिर्ब्रूयादनृतं पाञ्चभौतिकम् ॥ २५ ॥
tattvam asyadi vakyena svatma hi pratipaditah । neti neti shrutir bruyad anritam panchabhautikam ॥ 25 ॥
आत्मन्येवात्मना सर्वं त्वया पूर्णं निरन्तरम् । ध्याता ध्यानं न ते चित्तं निर्लज्जं ध्यायते कथम् ॥ २६ ॥
atmany evatmana sarvam tvaya purnam nirantaram । dhyata dhyanam na te chittam nirlajjam dhyayate katham ॥ 26 ॥
शिवं न जानामि कथं वदामि शिवं न जानामि कथं भजामि । अहं शिवश्चेत्परमार्थतत्त्वं समस्वरूपं गगनोपमं च ॥ २७ ॥
shivam na janami katham vadami । shivam na janami katham bhajami । aham shivash chet paramartha tattvam । samasvarupam gaganopamam cha ॥ 27 ॥
नाहं तत्त्वं समं तत्त्वं कल्पनाहेतुवर्जितम् । ग्राह्यग्राहकनिर्मुक्तं स्वसंवेद्यं कथं भवेत् ॥ २८ ॥
naham tattvam samam tattvam kalpanahetuvarjitam । grahyagrahaka nirmuktam svasamvedyam katham bhavet ॥ 28 ॥
अनन्तरूपं न हि वस्तु किञ्चि- त्तत्त्वस्वरूपं न हि वस्तु किञ्चित् । आत्मैकरूपं परमार्थतत्त्वं न हिंसको वापि न चाप्यहिंसा ॥ २९ ॥
anantarupam na hi vastu kinchit । tattvasvarupam na hi vastu kinchit । atmaikarupam paramartha tattvam । na himsako vapi na chapy ahimsa ॥ 29 ॥
विशुद्धोऽसि समं तत्त्वं विदेहमजमव्ययम् । विभ्रमं कथमात्मार्थे विभ्रान्तोऽहं कथं पुनः ॥ ३० ॥
vishuddho asi samam tattvam videham ajam avyayam । vibhramam katham atmarthe vibhranto aham katham punah ॥ 30 ॥
घटे भिन्ने घटाकाशं सुलीनं भेदवर्जितम् । शिवेन मनसा शुद्धो न भेदः प्रतिभाति मे ॥ ३१ ॥
ghate bhinne ghatakasham sulinam bhedavarjitam । shivena manasa shuddho na bhedah pratibhati me ॥ 31 ॥
न घटो न घटाकाशो न जीवो जीवविग्रहः । केवलं ब्रह्म संविद्धि वेद्यवेदकवर्जितम् ॥ ३२ ॥
na ghato na ghatakasho na jivo jivavigrahah । kevalam brahma samviddhi vedyavedakavarjitam ॥ 32 ॥
सर्वत्र सर्वदा सर्वमात्मानं सततं ध्रुवम् । सर्वं शून्यमशून्यं च तन्मां विद्धि न संशयः ॥ ३३ ॥
sarvatra sarvada sarvam atmanam satatam dhruvam । sarvam shunyam ashunyan cha tan mam viddhi na samshayah ॥ 33 ॥
वेदा न लोका न सुरा न यज्ञा वर्णाश्रमो नैव कुलं न जातिः । न धूममार्गो न च दीप्तिमार्गो ब्रह्मैकरूपं परमार्थतत्त्वम् ॥ ३४ ॥
veda na loka na sura na yajna । varnashramo naiva kulam na jatih । na dhumamargo na cha diptimargo । brahmaikarupam paramartha tattvam ॥ 34 ॥
व्याप्यव्यापकनिर्मुक्तः त्वमेकः सफलं यदि । प्रत्यक्षं चापरोक्षं च ह्यात्मानं मन्यसे कथम् ॥ ३५ ॥
vyapyavyapaka nirmuktah tvam ekah saphalam yadi । pratyaksham chaparoksham cha hy atmanam manyase katham ॥ 35 ॥
अद्वैतं केचिदिच्छन्ति द्वैतमिच्छन्ति चापरे । समं तत्त्वं न विन्दन्ति द्वैताद्वैतविवर्जितम् ॥ ३६ ॥
advaitam kecid ichchhanti dvaitam ichchhanti chapare । samam tattvam na vindanti dvaitadvaita vivarjitam ॥ 36 ॥
श्वेतादिवर्णरहितं शब्दादिगुणवर्जितम् । कथयन्ति कथं तत्त्वं मनोवाचामगोचरम् ॥ ३७ ॥
shvetadi varnarahitam shabdadigunavarjitam । kathayanti katham tattvam manovacham agocharam ॥ 37 ॥
यदाऽनृतमिदं सर्वं देहादिगगनोपमम् । तदा हि ब्रह्म संवेत्ति न ते द्वैतपरम्परा ॥ ३८ ॥
yadanritam idam sarvam dehadigaganopamam । tada hi brahma samvetti na te dvaita parampara ॥ 38 ॥
परेण सहजात्मापि ह्यभिन्नः प्रतिभाति मे । व्योमाकारं तथैवैकं ध्याता ध्यानं कथं भवेत् ॥ ३९ ॥
parena sahajatmapi hy abhinnah pratibhati me । vyomakaram tathaivaikam dhyata dhyanam katham bhavet ॥ 39 ॥
यत्करोमि यदश्नामि यज्जुहोमि ददामि यत् । एतत्सर्वं न मे किञ्चिद्विशुद्धोऽहमजोऽव्ययः ॥ ४० ॥
yat karomi yad ashnami yaj juhomi dadami yat । etat sarvam na me kinchid vishuddho aham ajo avyayah ॥ 40 ॥
सर्वं जगद्विद्धि निराकृतीदं सर्वं जगद्विद्धि विकारहीनम् । सर्वं जगद्विद्धि विशुद्धदेहं सर्वं जगद्विद्धि शिवैकरूपम् ॥ ४१ ॥
sarvam jagad viddhi nirakritidam । sarvam jagad viddhi vikarahinam । sarvam jagad viddhi vishuddhadeham । sarvam jagad viddhi shivaikarupam ॥ 41 ॥
तत्त्वं त्वं न हि सन्देहः किं जानाम्यथवा पुनः । असंवेद्यं स्वसंवेद्यमात्मानं मन्यसे कथम् ॥ ४२ ॥
tattvam tvam na hi sandehah kim janamy athava punah । asamvedyam svasamvedyam atmanam manyase katham ॥ 42 ॥
मायाऽमाया कथं तात छायाऽछाया न विद्यते । तत्त्वमेकमिदं सर्वं व्योमाकारं निरञ्जनम् ॥ ४३ ॥
maya amaya katham tata chhaya achhaya na vidyate । tattvam ekam idam sarvam vyomakaram niranjanam ॥ 43 ॥
आदिमध्यान्तमुक्तोऽहं न बद्धोऽहं कदाचन । स्वभावनिर्मलः शुद्ध इति मे निश्चिता मतिः ॥ ४४ ॥
adi madhyanta mukto aham na baddho aham kadachana । svabhavanirmalah shuddha iti me nishchita matih ॥ 44 ॥
महदादि जगत्सर्वं न किञ्चित्प्रतिभाति मे । ब्रह्मैव केवलं सर्वं कथं वर्णाश्रमस्थितिः ॥ ४५ ॥
mahadadi jagat sarvam na kinchit pratibhati me । brahmaiva kevalam sarvam katham varnashramasthitih ॥ 45 ॥
जानामि सर्वथा सर्वमहमेको निरन्तरम् । निरालम्बमशून्यं च शून्यं व्योमादिपञ्चकम् ॥ ४६ ॥
janami sarvatha sarvam aham eko nirantaram । niralambam ashunyan cha shunyam vyomadi panchakam ॥ 46 ॥
न षण्ढो न पुमान्न स्त्री न बोधो नैव कल्पना । सानन्दो वा निरानन्दमात्मानं मन्यसे कथम् ॥ ४७ ॥
na shandho na puman na stri na bodho naiva kalpana । sanando va niranandam atmanam manyase katham ॥ 47 ॥
षडङ्गयोगान्न तु नैव शुद्धं मनोविनाशान्न तु नैव शुद्धम् । गुरूपदेशान्न तु नैव शुद्धं स्वयं च तत्त्वं स्वयमेव बुद्धम् ॥ ४८ ॥
shadangayogan na tu naiva shuddham । manovinashan na tu naiva shuddham । gurupadeshan na tu naiva shuddham । svayam cha tattvam svayam eva buddhham ॥ 48 ॥
न हि पञ्चात्मको देहो विदेहो वर्तते न हि । आत्मैव केवलं सर्वं तुरीयं च त्रयं कथम् ॥ ४९ ॥
na hi panchatmako deho videho vartate na hi । atmaiva kevalam sarvam turiyam cha trayam katham ॥ 49 ॥
न बद्धो नैव मुक्तोऽहं न चाहं ब्रह्मणः पृथक् । न कर्ता न च भोक्ताहं व्याप्यव्यापकवर्जितः ॥ ५० ॥
na baddho naiva mukto aham na chaham brahmanah prithak । na karta na cha bhokta aham vyapyavyapaka varjitah ॥ 50 ॥
यथा जलं जले न्यस्तं सलिलं भेदवर्जितम् । प्रकृतिं पुरुषं तद्वदभिन्नं प्रतिभाति मे ॥ ५१ ॥
yatha jalam jale nyastam salilam bhedavarjitam । prakritim purusham tadvad abhinnam pratibhati me ॥ 51 ॥
यदि नाम न मुक्तोऽसि न बद्धोऽसि कदाचन । साकारं च निराकारमात्मानं मन्यसे कथम् ॥ ५२ ॥
yadi nama na mukto asi na baddho asi kadachana । sakaram cha nirakaram atmanam manyase katham ॥ 52 ॥
जानामि ते परं रूपं प्रत्यक्षं गगनोपमम् । यथा परं हि रूपं यन्मरीचिजलसन्निभम् ॥ ५३ ॥
janami te param rupam pratyaksham gaganopamam । yatha param hi rupam yan marichijalasannibham ॥ 53 ॥
न गुरुर्नोपदेशश्च न चोपाधिर्न मे क्रिया । विदेहं गगनं विद्धि विशुद्धोऽहं स्वभावतः ॥ ५४ ॥
na gurur nopadeshash cha na chopadhir na me kriya । videham gaganam viddhi vishuddho aham svabhavatah ॥ 54 ॥
विशुद्धोऽस्य शरीरोऽसि न ते चित्तं परात्परम् । अहं चात्मा परं तत्त्वमिति वक्तुं न लज्जसे ॥ ५५ ॥
vishuddho asi sharira asi na te chittam paratparam । aham chatma param tattvam iti vaktum na lajjase ॥ 55 ॥
कथं रोदिषि रे चित्त ह्यात्मैवात्मात्मना भव । पिब वत्स कलातीतमद्वैतं परमामृतम् ॥ ५६ ॥
katham rodishi re chitta hy atmaivatmatmana bhava । piba vatsa kalatitam advaitam paramamritam ॥ 56 ॥
नैव बोधो न चाबोधो न बोधाबोध एव च । यस्येदृशः सदा बोधः स बोधो नान्यथा भवेत् ॥ ५७ ॥
naiva bodho na cha abodho na bodhabodha eva cha । yasyedrishah sada bodhah sa bodho nanyatha bhavet ॥ 57 ॥
ज्ञानं न तर्को न समाधियोगो न देशकालौ न गुरूपदेशः । स्वभावसंवित्तरहं च तत्त्व- माकाशकल्पं सहजं ध्रुवं च ॥ ५८ ॥
jnanam na tarko na samadhiyogo । na deshakalau na gurupadeshah । svabhavasamvittir aham cha tattvam । akashakalpam sahajam dhruvam cha ॥ 58 ॥
न जातोऽहं मृतो वापि न मे कर्म शुभाशुभम् । विशुद्धं निर्गुणं ब्रह्म बन्धो मुक्तिः कथं मम ॥ ५९ ॥
na jato aham mrito vapi na me karma shubhashubham । vishuddham nirgunam brahma bandho muktih katham mama ॥ 59 ॥
यदि सर्वगतो देवः स्थिरः पूर्णो निरन्तरः । अन्तरं हि न पश्यामि स बाह्याभ्यन्तरः कथम् ॥ ६० ॥
yadi sarvagato devah sthirah purno nirantarah । antaram hi na pashyami sa bahyabhyantarah katham ॥ 60 ॥
स्फुरत्येव जगत्कृत्स्नमखण्डितनिरन्तरम् । अहो मायामहामोहो द्वैताद्वैतविकल्पना ॥ ६१ ॥
sphuraty eva jagat kritsnam akhandita nirantaram । aho maya mahamoho dvaitadvaita vikalpana ॥ 61 ॥
साकारं च निराकारं नेति नेतीति सर्वदा । भेदाभेदविनिर्मुक्तो वर्तते केवलः शिवः ॥ ६२ ॥
sakaram cha nirakaram neti netiti sarvada । bhedabheda vinirmukto vartate kevalah shivah ॥ 62 ॥
न ते च माता च पिता च बन्धुः न ते च पत्नी न सुतश्च मित्रम् । न पक्षपाती न विपक्षपातः कथं हि सन्तप्तिरियं हि चित्ते ॥ ६३ ॥
na te cha mata cha pita cha bandhuh । na te cha patni na sutash cha mitram । na pakshapati na vipakshapatah । katham hi santaptir iyam hi chitte ॥ 63 ॥
दिवा नक्तं न ते चित्तं उदयास्तमयौ न हि । विदेहस्य शरीरत्वं कल्पयन्ति कथं बुधाः ॥ ६४ ॥
diva naktam na te chittam udayastamayau na hi । videhasya shariratvam kalpayanti katham budhah ॥ 64 ॥
नाविभक्तं विभक्तं च न हि दुःखसुखादि च । न हि सर्वमसर्वं च विद्धि चात्मानमव्ययम् ॥ ६५ ॥
navibhaktam vibhaktam cha na hi duhkhasukhadhi cha । na hi sarvam asarvam cha viddhi chatmanam avyayam ॥ 65 ॥
नाहं कर्ता न भोक्ता च न मे कर्म पुराऽधुना । न मे देहो विदेहो वा निर्ममेति ममेति किम् ॥ ६६ ॥
naham karta na bhokta cha na me karma puradhuna । na me deho videho va nirmameti mameti kim ॥ 66 ॥
न मे रागादिको दोषो दुःखं देहादिकं न मे । आत्मानं विद्धि मामेकं विशालं गगनोपमम् ॥ ६७ ॥
na me ragadiko dosho duhkham dehadikam na me । atmanam viddhi mam ekam vishalam gaganopamam ॥ 67 ॥
सखे मनः किं बहुजल्पितेन सखे मनः सर्वमिदं वितर्क्यम् । यत्सारभूतं कथितं मया ते त्वमेव तत्त्वं गगनोपमोऽसि ॥ ६८ ॥
sakhe manah kim bahujalpitena । sakhe manah sarvam idam vitarkyam । yat sarabhutam kathitam maya te । tvam eva tattvam gaganopamo asi ॥ 68 ॥
येन केनापि भावेन यत्र कुत्र मृता अपि । योगिनस्तत्र लीयन्ते घटाकाशमिवाम्बरे ॥ ६९ ॥
yena kenapi bhavena yatra kutra mrita api । yoginas tatra liyante ghatakasham ivambare ॥ 69 ॥
तीर्थे चान्त्यजगेहे वा नष्टस्मृतिरपि त्यजन् । समकाले तनुं मुक्तः कैवल्यव्यापको भवेत् ॥ ७० ॥
tirthe chantyajagehe va nashtasmritir api tyajan । samakale tanum muktah kaivalyavyapako bhavet ॥ 70 ॥
धर्मार्थकाममोक्षांश्च द्विपदादिचराचरम् । मन्यन्ते योगिनः सर्वं मरीचिजलसन्निभम् ॥ ७१ ॥
dharmarthakamamokshamsh cha dvipadadicharacharam । manyante yoginah sarvam marichijalasannibham ॥ 71 ॥
अतीतानागतं कर्म वर्तमानं तथैव च । न करोमि न भुञ्जामि इति मे निश्चला मतिः ॥ ७२ ॥
atitanaagatam karma vartamanam tathaiva cha । na karomi na bhunjami iti me nishchala matih ॥ 72 ॥
शून्यागारे समरसपूत- स्तिष्ठन्नेकः सुखमवधूतः । चरति हि नग्नस्त्यक्त्वा गर्वं विन्दति केवलमात्मनि सर्वम् ॥ ७३ ॥
shunyagare samarasaputa । tishthann ekah sukham avadhutah । charati hi nagnas tyaktva garvam । vindati kevalam atmani sarvam ॥ 73 ॥
त्रितयतुरीयं न हि नहि यत्र विन्दति केवलमात्मनि तत्र । धर्माधर्मौ न हि नहि यत्र बद्धो मुक्तः कथमिह तत्र ॥ ७४ ॥
tritaya turiyam na hi nahi yatra । vindati kevalam atmani tatra । dharmadharmau na hi nahi yatra । baddho muktah katham iha tatra ॥ 74 ॥
विन्दति विन्दति न हि नहि मन्त्रं छन्दोलक्षणं न हि नहि तन्त्रम् । समरसमग्नो भावितपूतः प्रलपितमेतत्परमवधूतः ॥ ७५ ॥
vindati vindati na hi nahi mantram । chhandolakshanam na hi nahi tantram । samarasam agno bhavitaputah । pralapitam etat param avadhutah ॥ 75 ॥
सर्वशून्यमशून्यं च सत्यासत्यं न विद्यते । स्वभावभावतः प्रोक्तं शास्त्रसंवित्तिपूर्वकम् ॥ ७६ ॥
sarvashunyam ashunyan cha satyasatyam na vidyate । svabhavabhavatah proktam shastrasamvittipurvakam ॥ 76 ॥
इति प्रथमोऽध्यायः ॥ १ ॥